{"id":350,"date":"2022-10-19T20:32:42","date_gmt":"2022-10-19T18:32:42","guid":{"rendered":"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/?page_id=350"},"modified":"2024-02-20T13:58:48","modified_gmt":"2024-02-20T12:58:48","slug":"program","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/program\/","title":{"rendered":"Program"},"content":{"rendered":"\n<p>Wyk\u0142ady odbywaj\u0105 si\u0119 w auli Instytutu Fizyki UMCS w Lublinie, ul. Radziszewskiego 10 i trwaj\u0105 oko\u0142o 1 godziny. <\/p>\n\n\n\n<p>Wyk\u0142ady prowadzi dr hab. Tomasz Kwapi\u0144ski, prof. UMCS.<\/p>\n\n\n\n<p>Najbli\u017csze wyk\u0142ady:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>29 lutego 2024<\/strong><br><strong>O falach materii de Broglie&#8217;a &#8211; do\u015bwiadczenie dyfrakcyjne<\/strong>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>godz. 13.00<\/li>\n\n\n\n<li>godz. 17.00<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><mark style=\"background-color:rgba(0, 0, 0, 0);color:#ff0000\" class=\"has-inline-color\"><strong>UWAGA! <\/strong>Wst\u0119p wolny bez konieczno\u015bci rejestracji. Opiekun\u00f3w grup zorganizowanych prosimy o wcze\u015bniejszy kontakt z prowadz\u0105cym wyk\u0142ady: tomasz.kwapinski@mail.umcs.pl.<\/mark><\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Na pocz\u0105tku XX wieku wszystkie cz\u0105stki posiadaj\u0105ce mas\u0119 opisywane by\u0142y jako korpusku\u0142y, kt\u00f3re mog\u0142y porusza\u0107 si\u0119 tylko po \u015bci\u015ble okre\u015blonych torach. Obraz ten uleg\u0142 diametralnej zmianie w 1924 roku za spraw\u0105 francuskiego fizyka Louisa de Broglie&#8217;a. Zgodnie z jego teori\u0105, ka\u017cd\u0105 poruszaj\u0105c\u0105 si\u0119 cz\u0105stk\u0119 materialn\u0105 mo\u017cna traktowa\u0107 jak fal\u0119 (fal\u0119 materii), kt\u00f3ra podlega zjawisku dyfrakcji oraz interferencji. Podej\u015bcie to otworzy\u0142o drzwi do nowego wymiaru zrozumienia materii, przedstawiaj\u0105c j\u0105 jednocze\u015bnie jako fal\u0119 i cz\u0105stk\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p>Zapraszamy do udzia\u0142u w wyk\u0142adzie po\u015bwi\u0119conym falom materii, gdzie zg\u0142\u0119bimy tajniki tego fascynuj\u0105cego odkrycia ze \u015bwiata mechaniki kwantowej. Za zjawisko to przyznano dwie nagrody Nobla: w 1929 roku dla L. de Broglie\u2019a oraz w 1937 roku dla C. Davissona i G. Thomsona za eksperymenty potwierdzaj\u0105ce istnienie fal materii. Przybycie na wyk\u0142ad b\u0119dzie doskona\u0142\u0105 okazj\u0105 do zapoznania si\u0119 ze zjawiskiem dyfrakcji oraz do poznania inspiruj\u0105cej historii odkrycia falowej natury cz\u0105stek.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"424\" height=\"314\" src=\"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-content\/uploads\/sites\/16\/2024\/01\/debroglie.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-604\" srcset=\"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-content\/uploads\/sites\/16\/2024\/01\/debroglie.png 424w, https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-content\/uploads\/sites\/16\/2024\/01\/debroglie-300x222.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 424px) 100vw, 424px\" \/><\/figure>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Poprzednie wyk\u0142ady:<\/h2>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>12 stycznia 2023<\/strong><br><strong>O&nbsp;odkryciu&nbsp;natury&nbsp;elektron\u00f3w&nbsp;\u2013&nbsp;do\u015bwiadczenie&nbsp;J.J.&nbsp;Thomsona<\/strong>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>godz. 13.15 <\/li>\n\n\n\n<li>godz. 17.00 <\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"450\" height=\"236\" src=\"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-content\/uploads\/sites\/16\/2023\/01\/exp_Thomson2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-527\" srcset=\"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-content\/uploads\/sites\/16\/2023\/01\/exp_Thomson2.jpg 450w, https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-content\/uploads\/sites\/16\/2023\/01\/exp_Thomson2-300x157.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 450px) 100vw, 450px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Przed rokiem 1897 fizycy znali ju\u017c doskonale prawa przep\u0142ywu pr\u0105du elektrycznego, w tym r\u00f3wnie\u017c r\u00f3wnania opisuj\u0105ce elektroliz\u0119, ale wci\u0105\u017c nie wiadomo by\u0142o jaki sk\u0142adnik materii jest odpowiedzialny za elektryczno\u015b\u0107. Zagadk\u0119 elektryczno\u015bci rozwi\u0105za\u0142 angielski fizyk J.J. Thomson przeprowadzaj\u0105c seri\u0119 eksperyment\u00f3w, w kt\u00f3rych precyzyjnie wyznaczy\u0142 stosunek \u0142adunku elektronu do jego masy (e\/m). Za to odkrycie J.J. Thomson otrzyma\u0142 w 1906 roku Nagrod\u0119 Nobla z fizyki.<br>Na wyk\u0142adzie poznamy histori\u0119 tego niezwyk\u0142ego odkrycia, wykonamy wsp\u00f3lnie szereg eksperyment\u00f3w, kt\u00f3re wyja\u015bniaj\u0105 s\u0142uchaczom natur\u0119 elektryczno\u015bci oraz dokonamy &#8222;na \u017cywo&#8221; pomiaru e\/m dla elektron\u00f3w.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>23 lutego 2023<\/strong><br><strong>O kwantowaniu \u0142adunku elektrycznego \u2013 do\u015bwiadczenie Millikana<\/strong>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>godz. 13.15 <\/li>\n\n\n\n<li>godz. 17.00 <\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"625\" height=\"465\" src=\"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-content\/uploads\/sites\/16\/2023\/01\/exp_Millikan2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-528\" style=\"width:469px;height:349px\" srcset=\"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-content\/uploads\/sites\/16\/2023\/01\/exp_Millikan2.jpg 625w, https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-content\/uploads\/sites\/16\/2023\/01\/exp_Millikan2-300x223.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 625px) 100vw, 625px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Elektryczno\u015b\u0107 zwi\u0105zana jest przep\u0142ywem \u0142adunku elektrycznego, ale czy istnieje minimalna porcja \u0142adunku, kt\u00f3rej nie da si\u0119 ju\u017c podzieli\u0107 na mniejsze cz\u0119\u015bci? &nbsp;Na to pytanie odpowiedzia\u0142 ameryka\u0144ski fizyk Robert Millikan przeprowadzaj\u0105c w latach 1909-1913 eksperymenty, w kt\u00f3rych z du\u017c\u0105 precyzj\u0105 wyznaczy\u0142 warto\u015b\u0107 \u0142adunku elementarnego metod\u0105 kropelkow\u0105 i wykaza\u0142, \u017ce \u0142adunek jest skwantowany. Za odkrycia te Millikan zosta\u0142 uhonorowany w 1923 roku Nagrod\u0105 Nobla z fizyki.<br>Na wyk\u0142adzie przedstawimy sylwetk\u0119 noblisty oraz histori\u0119 jego prze\u0142omowego odkrycia. Ponadto, w spos\u00f3b przyst\u0119pny dla ka\u017cdego wyja\u015bnimy oraz wsp\u00f3lnie przeprowadzimy eksperymenty prowadz\u0105ce do pomiaru \u0142adunku elektrycznego metod\u0105 Millikana.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>9 listopada 2023<\/strong><br><strong><em>O dyskretnych stanach atomu &#8211; do\u015bwiadczenie Francka-Hertza<\/em><\/strong>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>godz. 13.00 <\/li>\n\n\n\n<li>godz. 17.00<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"720\" height=\"282\" src=\"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-content\/uploads\/sites\/16\/2023\/10\/FH.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-549\" srcset=\"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-content\/uploads\/sites\/16\/2023\/10\/FH.png 720w, https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-content\/uploads\/sites\/16\/2023\/10\/FH-300x118.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 720px) 100vw, 720px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Do\u015bwiadczenie Francka-Hertza, za kt\u00f3re przyznano Nagrod\u0119 Nobla z fizyki w 1925 roku, by\u0142o prze\u0142omowe dla zrozumienia kwantowej natury materii i budowy wewn\u0119trznej atom\u00f3w. Odkrycie Jamesa Franka i Gustawa Hertza z 1914 roku dotyczy\u0142o zderze\u0144 elektron\u00f3w z atomami rt\u0119ci i doprowadzi\u0142o do wa\u017cnych wniosk\u00f3w na temat struktury energetycznej atom\u00f3w, kt\u00f3re nie mog\u0142y by\u0107 wyt\u0142umaczone na gruncie fizyki klasycznej. To w\u0142a\u015bnie w tym eksperymencie Niels Bohr widzia\u0142 potwierdzenie dopiero co zaproponowanego modelu budowy atomu ze skwantowanymi orbitami.<\/p>\n\n\n\n<p>Na wyk\u0142adzie zg\u0142\u0119bimy t\u0119 fascynuj\u0105c\u0105 histori\u0119 i poznamy szczeg\u00f3\u0142y eksperymentu Francka-Hertza, ale co najwa\u017cniejsze, przeprowadzimy na \u017cywo to s\u0142ynne do\u015bwiadczenie (wraz z eksperymentami pomocniczymi). Ponadto, om\u00f3wione zostan\u0105 sylwetki noblist\u00f3w i znaczenie ich eksperymentu w rozw\u00f3j fizyki kwantowej. Uczestnictwo w wyk\u0142adzie zapewni ciekaw\u0105 podr\u00f3\u017c przez histori\u0119 fizyki na pocz\u0105tku XX wieku \u2013 serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych!<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>14 grudnia 2023<\/strong><br><strong>O kwantach \u015bwiat\u0142a i elektronach &#8211; zjawisko fotoelektryczne<\/strong>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>godz. 13.00 <\/li>\n\n\n\n<li>godz. 17.00 <\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"432\" height=\"356\" src=\"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-content\/uploads\/sites\/16\/2023\/10\/ZFZ.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-550\" srcset=\"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-content\/uploads\/sites\/16\/2023\/10\/ZFZ.png 432w, https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-content\/uploads\/sites\/16\/2023\/10\/ZFZ-300x247.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 432px) 100vw, 432px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Zjawisko fotoelektryczne zewn\u0119trzne stanowi\u0142o punkt zwrotny w zrozumieniu natury \u015bwiat\u0142a i elektron\u00f3w. Polega ono na wybiciu elektron\u00f3w z powierzchni metalu pod wp\u0142ywem \u015bwiat\u0142a, ale jeszcze na pocz\u0105tku XX wieku pozostawa\u0142o niezrozumia\u0142e dla fizyk\u00f3w. W prace nad wyja\u015bnieniem tego zjawiska zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 z sukcesem sam Albert Einstein, a nast\u0119pnie jego teori\u0119 potwierdzi\u0142 eksperymentalnie Robert Millikan, wykonuj\u0105c seri\u0119 precyzyjnych pomiar\u00f3w fotoelektron\u00f3w. Osi\u0105gni\u0119cia Einsteina i Millikana w tej dziedzinie zaowocowa\u0142y przyznaniem obu fizykom Nagrody Nobla (cho\u0107 w innych latach), a ich badania potwierdzi\u0142y postrzeganie \u015bwiat\u0142a jako strumienia ma\u0142ych pakiet\u00f3w energii \u2013 kwant\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n<p>Na wyk\u0142adzie w auli Instytutu Fizyki UMCS zostanie om\u00f3wione i zilustrowane eksperymentami zjawisko fotoelektryczne zewn\u0119trzne, ale przede wszystkim wykonamy prze\u0142omowe do\u015bwiadczenie Millikana potwierdzaj\u0105ce s\u0142uszno\u015b\u0107 teorii Einsteina. Przybycie na wyk\u0142ad b\u0119dzie doskona\u0142\u0105 okazj\u0105 do g\u0142\u0119bszego zrozumienia tajemnic natury \u015bwiat\u0142a i elektron\u00f3w oraz do odkrycia inspiruj\u0105cej historii tego zjawiska. Serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych!<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>25 stycznia 2024<\/strong><br><strong>O elektronach w polu magnetycznym i kwantowaniu oporu &#8211; efekt Halla<\/strong>\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>godz. 13.00 <\/li>\n\n\n\n<li>godz. 17.00 <\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>Edwin Hall w wieku zaledwie 24 lat odkry\u0142 zjawisko, kt\u00f3re dla wielu \u00f3wczesnych fizyk\u00f3w by\u0142o olbrzymim zaskoczeniem. Eksperymenty Halla z 1879 roku wykaza\u0142y istnienie oddzia\u0142ywania \u0142adunk\u00f3w w metalicznej pr\u00f3bce z polem magnetycznym i by\u0142y kluczowe dla zrozumienia natury elektryczno\u015bci i budowy materii. Efekt ten znalaz\u0142 wiele praktycznych zastosowa\u0144 i jest obecnie wykorzystywany do budowy czujnik\u00f3w pola magnetycznego (czujniki Halla), kt\u00f3re znajdziemy w ka\u017cdym dronie, telefonie kom\u00f3rkowym czy samochodzie. &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Podczas wyk\u0142adu przybli\u017cona zostanie posta\u0107 Edwina Halla oraz kontekst odkrycia zjawiska, kt\u00f3re znane jest obecnie jako <strong>efekt Halla<\/strong>. Ponadto, przeprowadzimy wsp\u00f3lnie ten prze\u0142omowy eksperyment i wyja\u015bnimy, jak to zjawisko wp\u0142yn\u0119\u0142o na rozw\u00f3j nauki, szczeg\u00f3lnie na odkrycie pod koniec XX wieku kwantowych efekt\u00f3w Halla, za kt\u00f3re przyznane zosta\u0142y Nagrody Nobla w 1985 i 1998 roku. Serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych do udzia\u0142u w wyk\u0142adzie i zapoznania si\u0119 z eksperymentem, kt\u00f3ry zmieni\u0142 nasze postrzeganie \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"580\" height=\"280\" src=\"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-content\/uploads\/sites\/16\/2024\/01\/hall.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-603\" srcset=\"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-content\/uploads\/sites\/16\/2024\/01\/hall.png 580w, https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-content\/uploads\/sites\/16\/2024\/01\/hall-300x145.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 580px) 100vw, 580px\" \/><\/figure>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p><strong>Wst\u0119p wolny!<\/strong><br><br>W przypadku grup zorganizowanych (powy\u017cej 10 os\u00f3b) prosimy o bezpo\u015bredni kontakt mailowy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wyk\u0142ady odbywaj\u0105 si\u0119 w auli Instytutu Fizyki UMCS w Lublinie, ul. Radziszewskiego 10 i trwaj\u0105 oko\u0142o 1 godziny. Wyk\u0142ady prowadzi dr hab. Tomasz Kwapi\u0144ski, prof. UMCS. Najbli\u017csze wyk\u0142ady: UWAGA! Wst\u0119p wolny bez konieczno\u015bci rejestracji. Opiekun\u00f3w grup zorganizowanych prosimy o wcze\u015bniejszy kontakt z prowadz\u0105cym wyk\u0142ady: tomasz.kwapinski@mail.umcs.pl. Poprzednie wyk\u0142ady: Przed rokiem 1897 fizycy znali ju\u017c doskonale prawa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-350","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/350","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=350"}],"version-history":[{"count":57,"href":"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/350\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":619,"href":"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/350\/revisions\/619"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/archimedes.umcs.pl\/nobel\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=350"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}